Festiwal Głosy miasta połączy muzykę i historię

W roku, w którym Bielsko-Biała jest Polską Stolicą Kultury, festiwal przypomni twórców komponujących dla miasta, obu teatrów i Studia Filmów Rysunkowych. Ich utwory powstawały zarówno z potrzeby serca, jak i na zamówienie magistratu; muzycy wykonywali je, przygotowywali przedsięwzięcia muzyczne i współtworzyli historię Bielska i Białej, a później dwumiasta.

Pierwsze wydarzenie odbędzie się 8 października o godz. 11.30 w Bielskim Centrum Kultury. Bielskie Towarzystwo Muzyczne, od lat współpracujące z festiwalem, zaprosi młodzież na koncert edukacyjny „Muzyczne spotkanie z Zenonem Kowalowskim” – kompozytorem, który stworzył muzykę do 64 odcinków serii filmów Studia Filmów Rysunkowych o Reksiu.

Utwory Kowalowskiego wykonają sopranistka Joanna Korpiela-Jatkowska, pianistka Agata Adamczyk, pianista Michał Korzistka, skrzypkowie Adam Wagner i Zenon Mojżysz, altowiolista Witold Szulakowski oraz wiolonczelistka Urszula Mizia. Szulakowski przez wiele lat pełnił funkcję kierownika artystycznego festiwalu.

W programie koncertu znalazły się m.in. „Krótka piłka”, „Marsz Fajka pokoju”, „Rozbawione nutki”, „Tańczący zegar”, „Dary jesieni”, „Wesołe żaby”, „W baśniowej krainie”, „Witaj, Reksio!”, „W gronie przyjaciół” i „O zachodzie słońca”. Publiczność usłyszy także „Ciotkę spod Krakowa” do słów Katarzyny Węgrzyn, „Przygodę w górach” na trio smyczkowe z fortepianem oraz dwa koncerty fortepianowe w wersji kameralnej: nr 1 „Z kukułką” i nr 2.

Oficjalna inauguracja festiwalu odbędzie się 8 października o godz. 19.00 w BCK. Wystąpi Orkiestra Symfoniczna Zespołu Państwowych Szkół Muzycznych im. Stanisława Moniuszki w Bielsku-Białej pod dyrekcją Macieja Cisowskiego. Wśród muzyków znajdą się absolwenci obchodzącej 80-lecie szkoły, występujący w Polsce i za granicą. Solistami będą pianista Mateusz Dubiel i oboista Arkadiusz Krupa – również absolwenci bielskiego Muzyka.

Koncert rozpocznie „Hejnał Bielska-Białej na trąbki” Piotra Stachury. Związany z miastem kompozytor wygrał w 1964 r. konkurs na hejnał, ogłoszony z okazji 700-lecia miasta. Następnie zabrzmi „Concertino na obój i orkiestrę smyczkową” Małgorzaty Hussar, bielszczanki, kompozytorki i pedagożki związanej przez lata z Instytutem Muzyki Filii Uniwersytetu Śląskiego w Cieszynie, a także „Koncert na fortepian i orkiestrę op. 40” Henryka Mikołaja Góreckiego.

Po przerwie orkiestra wykona „Silver Line na orkiestrę smyczkową” Grażyny Krzanowskiej – kompozytorki, pedagożki bielskiego Muzyka i organizatorki życia muzycznego w regionie. Finałem wieczoru będzie „Sinfonietta na orkiestrę symfoniczną” Piotra Majchrzaka, absolwenta tej szkoły. Utwór powstał specjalnie dla szkolnej orkiestry pod dyrekcją Andrzeja Kucybały i został zadedykowany Bielsku-Białej. Powstał w ramach zamówień kompozytorskich Instytutu Muzyki i Tańca oraz Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

9 października o godz. 19.00 festiwal zaprosi publiczność na koncert «Muzyka teatralna i filmowa». W Bielskim Centrum Kultury wystąpią Zespół Śpiewaków Miasta Katowice Camerata Silesia przygotowany przez Annę Szostak, Bielska Orkiestra Kameralna pod batutą jej szefa artystycznego Mateusza Walacha oraz recytator Piotr Szczutowski. Koncert poprowadzi Magdalena Figzał-Janikowska.

Program rozpocznie „Bulandra i diabeł” Krzysztofa Pendereckiego. Kompozytor nawiązał współpracę z bielskim Studiem Filmów Rysunkowych w 1959 roku, gdy miał 26 lat; rok wcześniej przyjechał do Bielska z rekomendacji swojego profesora z krakowskiej uczelni, Artura Malawskiego. Penderecki współpracował z Jerzym Zitzmanem, twórcą Teatru Lalek Banialuka, przy spektaklu „Ptasie mleko”, a Zitzman zaprosił go później do napisania muzyki do animacji „Bulandra i diabeł”, którą stworzył wspólnie z Lechosławem Marszałkiem.

Animacja powstała na podstawie opowiadania Gustawa Morcinka o górniku, który zmusił diabła, by wykonywał za niego pracę w kopalni. Drugim utworem Pendereckiego będzie muzyka do spektaklu „Najdzielniejszy z rycerzy”, opartego na tekście Ewy Szelburg-Zarembiny. Przedstawienie wystawiono w Banialuce w reżyserii Wojciecha Wieczorkiewicza, ze scenografią Andrzeja Łabińca; Penderecki skomponował muzykę w 1959 r.

Po latach, gdy z Poznania nadeszła propozycja napisania opery dziecięcej „Najdzielniejszy z rycerzy”, Penderecki – mając dużo pracy – zaprosił do współpracy swojego studenta z Akademii Muzycznej w Krakowie, Marka Stachowskiego. W 1995 r. Stachowski stworzył partyturę opery na podstawie muzyki do spektaklu Banialuki. Historia opowiada o Strachu na Wróble, który chce zaprzyjaźnić się z makami, ale kwiaty nie życzą sobie takiej znajomości.

W koncercie zabrzmi również muzyka Waldemara Kazaneckiego do filmu «Bolek i Lolek – Skrzyżowane szpady». Kazanecki tworzył utwory do wielu znanych animacji bielskiego Studia Filmów Rysunkowych, w tym «Bolka i Lolka na wakacjach» oraz «Przygód Błękitnego Rycerzyka». Program obejmuje także «Reksio kompozytor» Zenona Kowalowskiego i «Wicehrabiego przepołowionego» Zygmunta Koniecznego, napisanego do spektaklu opartego na powieści Itala Calvina.

Spektakl „Wicehrabia przepołowiony” wystawiono w Teatrze Lalek Banialuka w maju 1978 r. w reżyserii Zofii Jaremowej. Kolejnym utworem będzie muzyka Krzysztofa Maciejowskiego, kompozytora i skrzypka tworzącego w mieście, do „Alchemika”. Przedstawienie Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, oparte na powieści Paula Coelho, wyreżyserował Jacek Andrucki w 2000 r.; wieczór zakończy „Szewczyk Dratewka” Małgorzaty Hussar.

Gala finałowa odbędzie się 10 października o godz. 19.00 w BCK. Dyrektor artystyczny festiwalu Andrzej Kosowski ułożył program z utworów odnalezionych w archiwach i nowych kompozycji twórców związanych z miastem. W opisie gali wymieniono Renatę Przemyk, Joannę Korpielę-Jatkowską, Macieja Leśniaka i Małgorzatę Łukasik; szczegółowy wykaz wykonawców obejmuje także innych artystów.

W tym wykazie są sopranistka Joanna Korpiela-Jatkowska, wokalistka Renata Przemyk, baryton Tomasz Lorek, Kasia Pietrzko Trio oraz saksofonista Maciej Kądziela. Trio tworzą pianistka Kasia Pietrzko, kontrabasista Andrzej Święs i perkusista Piotr Budniak; wystąpi także organista Maciej Leśniak. Zagrają Bielski Chór Kameralny przygotowany przez Annę Ostrowską oraz Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Śląskiej pod dyrekcją Jana Stańczyka, wnuka Henryka Mikołaja Góreckiego.

Gala rozpocznie się „Dwoma utworami religijnymi na chór i orkiestrę: Os justi; Ach, die Stunde” Viktora Clarissa Czajanka, kompozytora, pedagoga i organisty bielskiej katedry, który pracował w mieście od początku wieku do końca II wojny światowej. W programie znalazła się również „Dziękczynna pieśń Miriam na głos, chór i orkiestrę” współczesnego kompozytora z Bielska-Białej Janusza Kohuta oraz „Mazurek op. 50 nr 12” Karola Szymanowskiego w opracowaniu Kazimierza Wiłkomirskiego. Szymanowski zadedykował ten utwór Janowi Smeterlinowi, pianiście urodzonemu w 1892 r. w Bielsku.

Publiczność usłyszy także arię Urbana „Nobles seigneurs, salut!” z opery „Hugonoci” Giacoma Meyerbeera. Arię wykonywała w nowojorskiej Metropolitan Opera Felicja Kaszowska-Krotowska (1867–1951), śpiewaczka pochowana na cmentarzu ewangelickim w Bielsku-Białej. W programie znajdą się również „Norwid – Cztery utwory z orkiestrą” młodej kompozytorki jazzowej Kasi Pietrzko oraz piosenki „Całuję twoją dłoń, madame” Ralpha Erwina i „Do grającej szafy grosik wrzuć” Güntera Oppenheimera.

Ralph Erwin urodził się w Bielsku, a utwór „Całuję twoją dłoń, madame” zostanie wykonany w aranżacji Mateusza Walacha, do słów Andrzeja Własta. Piosenkę „Do grającej szafy grosik wrzuć”, z tekstem Mirosława Łebkowskiego i aranżacją Walacha, Maria Koterbska niegdyś wykonywała z dużym powodzeniem. Organizatorzy zapowiadają, że będzie to najbardziej bielsko-bialska edycja festiwalu w jego historii, a program może zainteresować zarówno melomanów, jak i osoby zainteresowane historią miasta.

Autorem opracowania graficznego festiwalu jest Wiesław Łysakowski.

_{Źródło: Urząd Miejski w Bielsku-Białej}