Wędrujący Festiwal przeniósł sztukę w nieoczywiste miejsca

Trzydniowy festiwal miał interdyscyplinarny charakter i stwarzał przestrzeń dla nowych projektów. Był to swoisty eksperyment kulturalny, w którym uczestniczyli zarówno artyści, jak i widzowie.

Festiwal zainaugurował 2 października dźwięk trombity na placu Bolesława Chrobrego. Przed otwarciem w NovejPatrii odbyła się konferencja prasowa dla dziennikarzy z całej Polski.

Dyrektor artystyczny festiwalu Krystian Lada podkreślał, że wędrowanie jest podstawową zasadą programu, a nie tylko jego metaforą. Festiwal rozpoczął się w Bielsku-Białej, w 2027 roku ma przenieść się do Katowic, a później do Kołobrzegu; Lada wyraził też nadzieję na kolejne przystanki. Wędrówka obejmuje również różne dziedziny sztuki i grupy artystów.

Zastępczyni dyrektora Narodowego Centrum Kultury Joanna Orlik zachęcała publiczność, by została w festiwalowych miejscach dłużej i zwróciła uwagę nie tylko na propozycje artystów, lecz także na własne emocje i reakcje. Dyrektorka Bielskiego Centrum Kultury im. Marii Koterbskiej Małgorzata Chełchowska-Rak podkreślała, że współpraca przy przygotowaniach przebiegała bardzo dobrze, i wyraziła nadzieję, że przełoży się to na odbiór wydarzeń. Zastępca prezydenta Bielska-Białej Adam Ruśniak spodziewał się niespodzianek i tematów związanych z ludźmi, przyrodą, architekturą oraz uczuciami; zachęcał do słuchania i patrzenia.

O różnorodności festiwalu można było się przekonać podczas występu Sary Gaup, która zaprezentowała tradycyjne śpiewy joik ludu Saamów z północy Norwegii.

Po inauguracji z placu Bolesława Chrobrego wyruszyły trzy barwne pochody, każdy z inną oprawą muzyczną. Podopieczni Fundacji Braci Golec poprowadzili publiczność do pawilonu handlowego przy ul. 3 Maja, a muzycy Bielskiej Orkiestry Dętej w żółtych marynarkach wraz z widzami ruszyli do Willi Sixta. Trzeci pochód prowadzili Maciej Szymonowicz i Piotr Puszyński.

Na pierwszym piętrze pawilonu przy ul. 3 Maja można było zobaczyć instalację Björk pt. „Zasmucona Ziemia”, nawiązującą do relacji z matką, oraz posłuchać wielogłosowej kompozycji chóralnej. W Willi Sixta znajdowała się instalacja „Rozkwit wrażliwości”, stworzona przez Björk we współpracy z Natalią Kleszczewską. Praca ta opowiadała o spotkaniu z drugą osobą i jego wpływie na emocje, biologię ciała oraz duchowość, łącząc muzykę, malarstwo i ruchomy obraz.

Trzecia instalacja Björk, 'Przodkini', mieściła się w kamienicy przy ul. Norberta Barlickiego. Także nawiązywała do postaci matki artystki i podejmowała tematy straty, pamięci oraz rytuału przejścia. Wszystkie trzy instalacje można oglądać do 25 października 2026 r.

3 października w NovejPatrii odbyła się rozmowa „Muzyka w przestrzeni miejskiej” z udziałem Hani Derej, Krystiana Lady, Rafała Ryterskiego i Mateusza Walacha. Muzycy dzielili się doświadczeniami związanymi z prezentowaniem muzyki w miejscach, które nie są do tego przeznaczone. Spotkanie zgromadziło artystów, ludzi sztuki i organizatorów koncertów; przysłuchiwał się mu także prezydent Bielska-Białej Jarosław Klimaszewski.

Bankiem snów na czas festiwalu stała się hala dawnego Banku Gospodarstwa Krajowego na rogu ul. Zygmunta Krasińskiego i Teodora Sixta. Wydarzenie odbyło się dwukrotnie: Hania Derej i Kuba Derej muzykowali, a Kinga Kościak interpretowała sny.

Po pierwszej nocy Hanna Derej opowiadała o nietypowym doświadczeniu grania dla zasypiającej publiczności. Początkowo trudno było jej przywyknąć do tego, że reakcje słuchaczy nie wpływały na sposób gry; później oswoiła się z tą sytuacją. Grała bez przerwy przez 6 godzin, a za najtrudniejszy moment uznała czas, gdy nie było wiadomo, kto już śpi, a kto jeszcze czuwa. Mówiła też, że świadomość, iż muzyka pozytywnie oddziałuje na śpiących słuchaczy, była dla niej niezwykłym doświadczeniem.

Projekt Rafała Ryterskiego „Panta rhei. Wszystko płynie”, z udziałem muzyków Bielskiej Orkiestry Dętej, przekształcił Kolej Linową Dębowiec w mobilną salę koncertową. Głośniki zamontowano na słupach kolejki, a jadący wyciągiem słuchacze mijali je, słysząc kolejne fragmenty kompozycji. Ryterski podkreślał, że odbiór utworu zależy od czasu i przestrzeni, dlatego nie da się go powtórzyć w identyczny sposób – tak jak nie można dwa razy wejść do tej samej rzeki.

3 i 4 października na najwyższym poziomie parkingów Galerii Sfera pokazano taneczny spektakl „In C Taniec” w choreografii niemieckiej choreografki i tancerki Sashy Waltz. Na parkingu zabrzmiała także kompozycja „In C Podbeskidzie”, wykonana przez Bielską Orkiestrę Kameralną i zaproszonych muzyków. Pod batutą Mateusza Walacha wystąpili artyści związani z jazzem i muzyką tradycyjną Podbeskidzia; w utworze znalazły się dźwięki nawiązujące do lokalnego dziedzictwa i przemysłowej historii miasta.

Mateusz Walach mówił, że brzmieniem miasta mogą być także szmer i szum: odgłosy rzeki Białej, wiatru w górach czy fabryk i maszyn. Z kolei parking domu handlowego Klimczok stał się scenerią performansu „Tu byliśmy / Tu byłyśmy”. Beton, stal i dym połączono tam z dźwiękami tradycyjnych instrumentów, nowoczesną rzeźbą i choreografią; widzowie oglądali wydarzenie z bliska, przemieszczając się między poziomami parkingu.

Festiwal zakończył rave na targowisku przy ul. Józefa Lompy. Przestrzeń między straganami zamieniła się w taneczny parkiet, a Rafał Ryterski, Milena Głowacka i Björk wprowadzili publiczność w surowe rytmy techno. W programie znalazły się także koncerty, wernisaże, dyskusje i spotkania w nieoczekiwanych miejscach.

Wędrujący Festiwal jest realizowany w ramach komponentu artystycznego projektu Polskie Stolice Kultury 2026–2028. Projekt finansują Islandia, Liechtenstein i Norwegia w ramach Mechanizmu Finansowego EOG oraz Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Całkowita kwota dofinansowania projektu na lata 2026–2029 wynosi 3.000.000 euro.

_{Źródło: Urząd Miejski w Bielsku-Białej}